Speuren in dienst van de belastingbetaler: sociaal rechercheurs Gooi en Vechtstreek gunnen buitenwereld kijkje in de keuken

22 sept.- "Bij­stands­uit­ke­rin­gen wor­den van be­las­ting­geld be­taald. Be­las­ting­be­ta­lers heb­ben er recht op dat hun geld goed wordt be­steed. Ons werk is mis­bruik van dat geld te be­strij­den. We ho­pen dat men­sen zien dat we goed werk doen voor de bur­ger.”
Jan en Ja­ni­ne (hun wer­ke­lij­ke na­men zijn bij de re­dac­tie be­kend) vat­ten kern­ach­tig sa­men waar­om het werk van so­ci­aal re­cher­cheurs van be­lang is voor de sa­men­le­ving. Hoe­wel ze be­paal­de din­gen ach­ter hun kie­zen moe­ten hou­den - (po­ten­tiële) frau­deurs wil­len ze im­mers niet in de kaart spe­len – ge­ven ze voor het eerst in­zicht in het rei­len en zei­len bij de so­ci­a­le re­cher­che Gooi en Vecht­streek. „Het pu­bliek en de po­li­tiek we­ten vaak niet wat de so­ci­a­le re­cher­che pre­cies doet.”

Mooie klap­pers

In to­taal vier so­ci­aal re­cher­cheurs – de open­staan­de va­ca­tu­re is be­gin dit jaar in­ge­vuld - wer­ken voor de ge­meen­ten in het Gooi en de Vecht­streek plus Eem­nes en Die­men. Vo­rig jaar scoor­den ze voor die ge­meen­ten ruim 591.000 euro, zo be­richt­te deze krant on­langs. On­ver­meld ble­ven toen twee za­ken waar­bij in to­taal dik 80.000 euro aan con­tant geld werd aan­ge­trof­fen waar­op ge­meen­ten be­slag kon­den leg­gen. Jan wijst erop dat dat wel de­ge­lijk twee mooie klap­pers wa­ren.
So­ci­aal re­cher­cheurs – dat zijn toch die on­ver­la­ten die bij men­sen die het toch al niet breed heb­ben tan­den­bor­stels tel­len om de uit­ke­ring te kun­nen ver­la­gen? Dat oude beeld wil­len Jan en Ja­ni­ne graag bij­stel­len. "Tan­den­bor­stels tel­len is zin­loos, want het be­wijst niets.” Bo­ven­dien, zeg­gen ze, maak je dan wel erg veel in­breuk op het so­ci­a­le le­ven van men­sen.
Maar wat doen ze dan wel? Jan en Ja­ni­ne leg­gen uit dat hun werk in twee gro­te brok­ken uit­een­valt. De ene is ge­meen­ten des­ge­vraagd hel­pen na­gaan of men­sen die een bij­stands­uit­ke­ring aan­vra­gen daar­op wel recht heb­ben. Ze tre­den dan op als toe­zicht­hou­der en ba­se­ren zich op de Par­ti­ci­pa­tie­wet en de Al­ge­me­ne wet be­stuurs­recht.

Frau­de-on­der­zoek

Het twee­de en groot­ste on­der­deel van het werk be­treft on­der­zoek naar be­weer­de frau­de met al lo­pen­de uit­ke­rin­gen. „Als op­spo­rings­amb­te­naar mo­gen we dan straf­vor­der­lijk het­zelf­de als de po­li­tie, zo­als ge­ge­vens op­vra­gen, plaat­sen be­tre­den en door­zoe­ken.” Toe­gang tot de po­li­tie­com­pu­ter heb­ben ze ove­ri­gens niet. In het ka­der van straf­rech­te­lijk on­der­zoek kun­nen ze bij de po­li­tie wel ge­ge­vens op­vra­gen. Heel be­lang­rijk, zeg­gen Jan en Ja­ni­ne, is dat zulk on­der­zoek al­tijd plaats­vindt on­der lei­ding en ver­ant­woor­de­lijk­heid van een of­fi­cier van jus­ti­tie.
Tot de vele be­zig­he­den van so­ci­aal re­cher­cheurs be­hoort bank­af­schrif­ten in­zien en na­gaan op wiens naam het ken­te­ken staat van de auto voor de deur van de aan­vra­ger of ver­meen­de frau­deur. „Ook let­ten we op 'ra­re' be­dra­gen. Waar ko­men die dui­zend euro in­eens van­daan?” Pin­trans­ac­ties kun­nen ook in­for­ma­tie op­le­ve­ren. „Als ie­mand in Bus­sum zegt te wo­nen, hier bij­na nooit pint, maar bui­ten het Gooi juist heel veel, dan trekt dat onze aan­dacht.” Dan kan het zijn dat de aan­vra­ger er­gens an­ders woont (sa­men­woont?) en daar­door geen recht heeft op een uit­ke­ring, in elk ge­val niet van een ge­meen­te hier. Ook een huis­be­zoek bij de aan­vra­ger be­hoort tot de mo­ge­lijk­he­den.
Bij al die mid­de­len ’is pro­por­ti­o­na­li­teit be­lang­rijk'. "Eerst zet­ten we het minst in­grij­pen­de mid­del in, bij­voor­beeld: klop­pen de bank­af­schrif­ten? Pas la­ter komt even­tu­eel de mo­ge­lijk­heid van huis­be­zoek in beeld.”

Tip­ge­vers

Tips over (mo­ge­lij­ke) frau­de ko­men op heel ver­schil­len­de ma­nie­ren bin­nen. Dat kan via een ge­meen­te zijn, via de po­li­tie, de Be­las­ting­dienst of de In­spec­tie SZW (voor­heen de ar­beids­in­spec­tie). Ook bur­gers ge­ven tips, ge­re­geld te­le­fo­nisch, soms via een ano­niem bij het ge­meen­te­huis ge­de­po­neer­de en­ve­lop­pe. Ze­ker bij ano­nie­me tips van bur­gers is de vraag van groot be­lang: wat is de waar­heid? "Soms heb­ben bu­ren ru­zie en pro­beert de een de an­der zwart te ma­ken.” Ove­ri­gens 'valt het aan­tal val­se tips wel mee’. Daad­wer­ke­lijk aan het speu­ren gaat de so­ci­a­le re­cher­che ove­ri­gens pas als de ge­meen­te waar de ver­meen­de frau­deur woont daar­om vraagt.

Er­va­ring

Bij dat on­der­zoeks­werk helpt het enorm dat Jan (28 jaar bij de so­ci­a­le re­cher­che) en Ja­ni­ne (nu drie jaar so­ci­aal re­cher­cheur) een ach­ter­grond heb­ben bij de po­li­tie. Dat geldt trou­wens voor veel so­ci­aal re­cher­cheurs in het land. Waar­om dat zo han­dig is? „Je hebt er­va­ring met re­cher­che­werk, je weet hoe je ie­mand moet ver­ho­ren, hoe je een on­der­zoek moet op­bou­wen.” De er­va­ring leert, zo leg­gen ze uit, dat een oud-po­li­tie­man of -vrouw mak­ke­lij­ker ver­trouwd raakt met de Par­ti­ci­pa­tie­wet dan, om­ge­keerd, ie­mand die door­kneed is in de Par­ti­ci­pa­tie­wet zich on­der­zoeks­vaar­dig­he­den ei­gen maakt. „Het moet ook in ie­mand zit­ten.”
De mees­te za­ken waar­aan een lucht­je zit, be­tref­fen sa­men­le­vings­frau­de: ie­mand be­weert al­leen te wo­nen, maar leeft met een an­der sa­men, waar­door hij of zij geen recht heeft op een uit­ke­ring, of op een la­ger be­drag. Soms stuit de so­ci­a­le re­cher­che op niet op­ge­ge­ven ver­mo­gen. "Denk aan een twee­de huis in het bui­ten­land.” Va­ker blijkt spra­ke van zwart werk en dus zwart in­ko­men naast de uit­ke­ring. In dat laat­ste ge­val is het niet ge­noeg te con­sta­te­ren dat ie­mand bij­voor­beeld in bouw­vak­kers­kle­ren van huis gaat. „Zo ie­mand kan vol­hou­den dat hij voor zich­zelf wat wil­de klus­sen. Dus moe­ten we dan na­gaan waar zo ie­mand heen gaat en wat hij daar doet.”

Ri­si­co

On­los­ma­ke­lijk met hun werk ver­bon­den is het ri­si­co dat so­ci­aal re­cher­cheurs zich de woe­de op de hals ha­len van men­sen die zich 'ge­pakt' voe­len. "Werk en pri­vé hou ik graag ge­schei­den", zegt Jan daar­over droog­jes. "Men­sen met een klacht ko­men maar hier in het ge­meen­te­huis in Bus­sum langs.” Pre­cies daar­om wil­len ze niet met hun naam in de krant, net als ze voor hun werk nooit hun par­ti­cu­lie­re auto ge­brui­ken. En huis­be­zoe­ken doen ze nooit al­leen. Ei­gen vei­lig­heid is daar­bij ove­ri­gens maar één over­we­ging. De an­de­re: „Er moe­ten niet ach­ter­af vra­gen kun­nen rij­zen over wat er is ge­beurd en vast­ge­steld.”
El­ders in het land is ooit en so­ci­aal re­cher­cheur ge­gij­zeld. Jan heeft één keer een tik in zijn ge­zicht ge­had. "Daar­van heb ik aan­gif­te ge­daan. Stond die man la­ter op de stoep met een bos bloe­men, en ex­cu­ses.”

Draag­vlak

Vo­rig jaar le­ver­de de so­ci­a­le re­cher­che de ge­meen­ten in het Gooi en de Vecht­streek bij­na 74.000 euro meer op dan ze kost­te. Dat is mooi, vin­den Jan en Ja­ni­ne, maar het gaat niet in de eer­ste plaats om net­to-op­brengst. Er zijn ook ja­ren waar­in de uit­ga­ven de op­breng­sten over­stij­gen. Het al­ler­be­lang­rijk­ste is dat er on­der het pu­bliek draag­vlak blijft be­staan voor het so­ci­a­le vang­net dat de bij­stand is.
Be­strij­ding van mis­bruik is daar­voor een voor­waar­de, zo is in Ne­der­land in­mid­dels de over­heer­sen­de op­vat­ting. "Vroe­ger was er wel spra­ke van oog­klep­pen. De hou­ding was: frau­de komt (vrij­wel) niet voor. Nu is het: als het om geld gaat, kan frau­de zich voor­doen. De hou­ding van het pu­bliek is ver­an­derd. We ho­pen dan ook dat men­sen zien dat we goed werk doen voor de bur­ger die be­las­ting be­taalt.”
Bron: Gooi- en Eemlander



 

Ga terug

Publicatie datum: 22-9-2017

[Laren in beeld]

[Column]

Larens Behoud: Handen af van de Gooise hei

14 sept.- Larens Behoud heeft met afschuw kennis genomen van de in Hilversum gepresenteerde toekomstvisie waar de gemeente Hilversum aan heeft meegewerkt. Een weg over de hei van de A1 bij Bussum naar het Mediapark in Hilversum , al of niet met kabelba  Lees verder

[Kijk op Laren]

Bedankspeech Sean Bogaers aan vrijwilligers

Larens Behoud-gemeenteraadslid en jongerenwerker  Sean William Bogaers (29)hield  vrijdagavond 7 september 2018 in het Larense Brinkhuis  op jaarlijkse vrijwilligersavond een monumentale blikopener./speechvrijwilligersavond 2018ode aan de vrijwilligerswerk (de Warrekam)   goedenavond dame  Lees verder

[Het weer in Laren]

11°Czo
11°Cma
11,5°Cdi
12°Cwo

[Opinie]

Gooi en Eemlander: Moeder Jaeger verdient Gooise dank

17 sept.- Denken plannenmakers er nu wel of niet aan om asfaltmachines de Westerheide op te sturen om het Mediapark beter bereikbaar te maken voor auto’s? Sinds maandag beroert die vraag de Gooise gemoederen. De Hilversumse wethouder Wimar Jaeger ( zie foto)  verantwoordelijk voor media, en economie,  Lees verder

[Nieuws uitzendingen]

  • Bekijk video beelden van de NOS op nos.nl
  • Bekijk video beelden op RTV NH
  • Bekijk video beelden op de website van Radio 6 FM TV

[Schetsen van Laren]

Bol an (33)

19 sept.-  Toen ik in het najaar van 2001 werd gevraagd de politieke arena van Laren te betreden, vroeg ik mij af of ik het wel kon. Een afweging die altijd mijn drijfveer is geweest.  Ik begon na te denken hoe ik de Laa  Lees verder

[Volg Larens Behoud op]